Nieuwsfeed E-mail Johan Vandevelde op Facebook Johan Vandevelde op Goodreads Johan Vandevelde op LinkedIn Johan Vandevelde op Google+ Johan Vandevelde op Pinterest
Zaterdag, 21 oktober 2017
Nog meer recensies


Nachtwild Bloedlijn Levensgif Het Cupidocomplot Jaspers vlinders Robin Roover Robin Roover 2 Elfenblauw Elfenblauw 2 Elfenblauw 3 Elfenblauw 4 Gruwelhotel De Tijdspoort Het Kronosproject NHL1 NHL2 NHL3 Toxine
RECENSIES

coverJaspers vlinders

Hebban

Net voordat hij zijn ogen sloot, voelde hij Roderiks arm over zijn rug strelen. Hun lippen raakten elkaar en de vuurzee bereikte Jaspers mond. Het was een klein zoentje, zonder tong, maar voor Jasper had het oneindig veel meer betekenis dan de zoenles op zijn kamer aan de vooravond van de kerstvakantie. Dit was een échte liefdeskus en beide jongens wisten het maar al te goed. Roderik glimlachte, verrast en opgelucht. Nu zou het komen, nu moest er wel iets gezegd worden.

Deze week in 'uitgelicht', Jaspers vlinders, geschreven door Johan Vandevelde. Jaspers vlinders is een bijzondere coming-of-age roman. Uitgegeven in 2006 door uitgeverij Abimo beschrijft Vandevelde hoe Jasper begint op de middelbare school. Hij maakt op zijn eerste dag meteen al wat nieuwe vrienden, maar ook een paar geduchte vijanden, die het hem niet makkelijk maken. Van begin af aan is het duidelijk dat dit een bijzonder jaar gaat worden.

Roderik, een klasgenoot van Jasper, maakt direct veel indruk op hem. Hij is stoer, heeft een mooi lichaam en ook van Roderik's karakter is Jasper flink onder de indruk. En hoewel Jasper eerst niet helemaal zeker was van zijn homofiele gevoelens, wordt hem dit door het contact met Roderik duidelijk en weet hij het zeker. Er ontstaat een bijzondere vriendschap die langzaam uitgroeit tot echte liefde. Roderik heeft echter een moeilijke thuissituatie waarbij zijn broer drugs gebruikt en hem door lichamelijk geweld dwingt tot stelen. Ook heeft Jasper een homofiele leraar door wie hij zich geholpen voelt en die opgeprikte vlinders gebruikt om Jasper kracht te geven, maar zelf ook last heeft van discriminatie. Uiteindelijk komt Jasper tot de ontdekking dat gevoelens niet iets zijn waar je luchthartig mee omgaat en dat je weliswaar als een vlinder moet leven, maar dat je je vooral niet moet laten vastpinnen.

Jaspers vlinders is een bijzonder verhaal dat veel indruk op de lezer maakt. Mooi, integer en zonder poespas vertelt Vandevelde hoe een ontluikende liefde tussen twee jongens zich ontwikkelt. Een verhaal dat op elke school gelezen en besproken zou moeten worden en onderdeel zou moeten zijn van het lesmateriaal.

Positieve punten
Duidelijk geschreven, helder en zonder schaamte. Herkenbaar en eigentijds. Het verhaal neemt de lezer mee in een werkelijkheid die zich voor veel jongeren elke dag afspeelt.

Minpunten
Er zijn geen minpunten aan dit boek, behalve dat het nog te weinig wordt gebruikt in het onderwijs.

Hebban.nl
Natasza Tardio
Januari 2015

Pluizer

'Jaspers vlinders' vind ik veruit het beste boek dat er tot nu toe al is verschenen in de Portretreeks van Abimo. Dit boek gaat over Jasper die start op de middelbare school. Hij komt uit een gewoon gezin en heeft heel gewone hobby's. Net als elke jongere houdt Jasper van wat rondhangen bij zijn vrienden. De nieuwe vrienden die hij in de middelbare school maakt, zijn skaters. Zeker wanneer hij toevallig in aanvaring komt met de twee agressiefste jongens van de school, beseft hij dat hij vrienden nodig heeft. Hij krijgt echter geen duur skateboard van zijn ouders. Samen met zijn nieuwe vrienden gaat hij kijken wat hij met zijn budget op de kop kan tikken. Wanneer blijkt dat één van de skaters Jasper gebruikt om iets te kunnen stelen, wordt Jasper verhoord door de politie. Hij komt er met de schrik van af.

Na dit incident heeft hij het moeilijk om zijn vrienden te vertrouwen. Daarom zoekt hij aansluiting bij Roderik, een knappe, rebelse jongen uit zijn klas. De twee jongens trekken vaak samen op, spelen computerspelletjes, delen lief en leed ... en worden verliefd. Jasper weet niet goed wat te doen met deze gevoelens. Hij probeert een relatie te starten met een meisje, maar dat loopt met een sisser af. Jasper zoekt ook hulp bij de interimleraar biologie, die volgens de geruchten homoseksueel zou zijn. Deze leraar geeft Jasper een informatiefoldertje. Jasper begrijpt dat hij echt niet abnormaal is en probeert te praten met zijn zes jaar oudere zus. Zij begrijpt hem en Jasper vindt wat steun bij haar. Deze steun is zeker nodig wanneer de directeur de informatiebrochure vindt en Jaspers ouders waarschuwt. Hij bestempelt de brochure als 'porno' en 'brainwashing'. Jaspers ouders hebben het moeilijk met de situatie en nemen Jasper mee naar een psychologe. Deze staat er op om ook met Jaspers ouders te praten en weet hen ervan te overtuigen dat homoseksualiteit niks vreemds is. De directeur van de school drijft Jasper en Roderik echter tot het uiterste. Hij vindt homoseksualiteit iets onnatuurlijks en wil dit verbannen uit zijn school. Hij ontslaat de leerkracht biologie en preekt tegen Jasper en Roderik tot het ook voor hen te veel wordt.

In dit boek komen veel verhaallijnen samen. Ze zijn zo met elkaar verweven dat we één duidelijk verhaal te lezen krijgen. Alles draait immers rond Jasper, wiens leven meer is dan zijn homoseksuele geaardheid. Zo leert hij ook wie van het skatersgroepje hij kan vertrouwen en wie niet, komen er nog een paar aanvaringen met het groepje agressieve jongeren, groeit er een band met zijn biologieleerkracht en komt hij er achter dat ook Roderik een geheim heeft. Deze brede blik op Jaspers leven maakt dat dit boek veel realistischer is dan de andere boeken uit deze reeks.

Pluizer
Tinne Geuens
November 2014

De leestafel

Wees een vlinder...
Toon je vleugels aan de hele wereld en laat je niet vastspelden door wat andere mensen zeggen.

Een nieuwe school is altijd spannend. De dertienjarige Jasper gaat dan ook met een kleine knoop in zijn maag voor het eerst naar de middelbare school. Het begint gelukkig goed, hij maakt kennis met een groepje skaters die hem wel cool vinden. In de eetzaal is het minder leuk, Jasper krijgt gelijk ruzie met Steve en Sam de grootste treiteraars van de school. Iedereen loopt met een grote boog om die twee jongens heen.

"Opeens wist Jasper waaraan de chaos in de eetzaal hem deed denken. Het was een jungle waar het recht van de sterkste geldt. Waar zwakkere dieren zich in groepen verenigen om zich te beschermen tegen sterke dieren. En als je in je eentje verdwaalde, kwam je op het menu terecht van roofdieren als Steve en Sam"

Jasper krijgt gelijk want Steve en Sam zullen hem nog flink wat ellende bezorgen.

Aanvankelijk zoekt Jasper aansluiting bij de drie skaters maar nadat een van hen hem een rotstreek levert, hoeft het van Jasper niet meer zo.
In zijn nieuwe klas zit ook de veertienjarige Roderik, een jongen die opvalt omdat hij zich nergens wat van aantrekt. Hij geeft gevatte antwoorden en maakt zich daardoor vanaf dag een niet geliefd bij de onderwijzers en de schoolleiding. Op een of andere manier is Jasper gefascineerd door deze jongen met zijn felblauwe ogen en nonchalante houding. Langzamerhand worden ze vrienden, erg goede vrienden zelfs, iets waar Jasper heel trots op is. Deze bijzondere jongen wil met hèm omgaan, zoekt zíjn gezelschap! Hij krijgt er kriebels van in zijn buik, eigenlijk zou hij wel elke dag, altijd en overal bij Roderik willen zijn, zo geniet hij van Roderiks gezelschap.

Jasper ontdekt tot zijn schrik dat hij verliefd is op Roderik. Wat zal hij doen? Moet hij het nu wel of niet tegen Roderik zeggen? Hij weet zich met zijn gevoelens geen raad. Hij heeft gelezen dat het wel vaker gebeurt dat jongeren in de pubertijd denken dat ze homoseksueel zijn maar dat het later toch niet zo is. Maar het gevoel is gelukkig wederzijds en nadat Roderik en Jasper elkaar voor het eerst gezoend hebben, weet Jasper het zeker. Hij is homoseksueel. Maar hoe moet het nu verder? Zijn vader denkt dat het een ziekte is, op school zullen ze gepest worden en hoe de schooldirecteur over homoseksualiteit denkt, wordt hem al snel duidelijk als Jaspers tas een informatieboekje over homoseksualiteit wordt gevonden. Hij moet stoppen met het bekijken van die pornografie... Hij moet stoppen met zijn omgang met Roderik...
Dat nooit!
Gelukkig krijgt Jasper steun van zijn zus Lise en Frank, de biologieleraar, die ook homoseksueel is. De jongens krijgen veel voor hun kiezen, ze moeten heel wat vooroordelen weerstaan en ook het voortdurende provocerende, vijandige en zeer agressieve gedrag van Steve en Sam is vreselijk, het ontlaadt zich in een gevoelsexplosie met een bijna fatale afloop.

In open en eerlijke bewoordingen geeft de schrijver de gevoelens van Jasper weer; de verwarring als hij ontdekt dat hij verliefd is op Roderik, de onzekerheid, is hij homoseksueel of niet, de vreugde en opwinding hij voor het eerst met Roderik zoent en weet dit is het! Johan Vandevelde heeft het allemaal goed, onomwonden en realistisch beschreven.

De houding van de buitenwereld ten opzichte van homoseksualiteit is ook uitstekend weergegeven. Jasper moet zich staande zien te houden in een af en toe homovijandige wereld en leert in korte tijd wie hij is en hoe hij zich het beste kan opstellen. Gelukkig zijn er ook nog mensen als Jaspers zus en de biologieleraar die onvoorwaardelijk achter Jasper en Roderik staan. Het eind is erg (te?) heftig. Maar voor de rest is het een uitstekend boek waar menig jongere die met zichzelf en zijn geaardheid in de knoop zit wat aan kan hebben.

De leestafel
23 maart 2014

Zizo Magazine

Jasper is 12 en gaat na de zomervakantie naar het Sint-Franciscuscollege: 'De Grote School'. Al bij de eerste dag op school heeft hij een groepje vrienden, maar ook al twee vijanden. En er is Roderik: een grote bek die een jaar ouder is dan Jasper.

"Jaspers vlinders" is een klassiek schoolverhaal en past daarom uitstekend in elke klasbibliotheek in het eerste middelbaar. Het boek gaat over de liefde tussen twee jongens van 12 en 13 jaar. Alle elementen waar homoseksuele jongeren mee worstelen komen aan bod, maar Vandevelde maakt er door de liefde tussen Jasper en Roderik een heel positief boek van. Bovendien is er ook nog de leraar biologie. Hij woont samen met Paul. Door de introductie van deze personages creëert Vandevelde ruimte om aan te tonen dat jongeren die er nood aan hebben, terechtkunnen bij een begrijpende leerkracht. Jaspers twijfels over wie hij is komen mooi uit de verf. Enkele leerkrachten en het schoolbestuur zijn echter absoluut tégen de liefde tussen Jasper en Roderik. Het koppel krijgt te horen dat ze de school te gronde willen richten met hun gedrag. Al deze elementen samen, inclusief de coming-out die wèl positief verloopt tegenover de jongen - Roderik - op wie Jasper verliefd is, maakt dat "Jaspers vlinders" een prachtig boek blijft, ook zes jaar na zijn verschijning.

Zizo
November 2013

NBD/Biblion

Jaspers eerste periode als 12-jarige brugklasser verloopt niet zonder slag of stoot. Bij alle veranderingen wat betreft schoolcultuur ervaart hij het harde leven: afpersende en drugs gebruikende ouderejaars en klasgenoten die je niet cool vinden met je goedkope skateboard. Een van zijn klasgenoten, Roderik, is onconventioneel en weet zich buiten de groep te houden. Tussen Jasper en Roderik bestaat aanvankelijk vriendschap en genegenheid. Dit groeit langzaam uit tot een heftig gevoel; dat zij beiden gaan herkennen als verliefdheid. Op een openhartige manier wordt verteld over hun eerste liefdeservaringen. Een leraar en een zus nemen een belangrijke plaats in wat betreft begrip en informatie. Een kleine tweede verhaallijn vormt de moeilijke thuissituatie van Roderik: eenoudergezin (vader) en een drugs gebruikende broer, die Roderik met lichamelijk geweld dwingt tot stelen. Jaspers milieu, traditioneel en warm, blijkt in staat de jongens op te vangen. De auteur (1973) debuteerde in 2000 met een sciencefictionroman. Hij heeft al twee Vlaamse jeugdliteraire prijzen gewonnen. Een eigentijds goedgeschreven, hier en daar nietsverhullend verhaal, waarin veel aan de orde komt. Vanaf ca. 12 jaar.

Greetje Hoff
NBD/Biblion

't Verschil

Dit is een jeugdboek bedoeld voor jonge lezers vanaf dertien jaar, maar doordat het zo uitermate knap geschreven is, is het eigenlijk geschikt voor elke leeftijdscategorie. De oudere literatuurfans zullen bij het lezen van dit werk meteen moeten terugdenken aan hun eigen tienertijd. Johan Vandevelde weet immers op ongelooflijk realistische wijze de gevoelens van Jasper, die ontdekt dat hij homo is en die smoorverliefd wordt op zijn klasgenoot Roderik, te verwoorden. Het ontroerende verhaal leest buitengewoon vlot en is verdeeld in 25 vrij korte hoofdstukjes. Het boek dat 208 bladzijden telt, lees je dan ook probleemloos in één ruk uit. Een aanrader van formaat! (Waardering: 5/5)

Alexander Moens
06/05/2006
www.verschil.be

De Magneet

Holebi-boek mét Happy End

Op 30 juni 2006 werd het jeugdboek Jaspers Vlinders van Johan Vandevelde (uitgeverij Abimo) in Het Roze Huis voorgesteld. Wij lazen het boek en hadden een verhelderend gesprek met de auteur.

 

Boekbespreking

Je eerste dag op een nieuwe middelbare school: er zijn makkelijker dagen! Voor Jasper is het niet anders: hij vindt direct aansluiting bij een groepje skaters, maar slaagt er ook in zich bij de gevaarlijkste pesters van de school te laten opmerken.

En er is ook Roderik, die hem niet alleen opvalt door een opmerkelijke stunt in de klas.

Eigenlijk is de fascinatie voor Roderik er al vanaf het eerste moment dat hij hem ziet. Echte vrienden worden ze pas wanneer Jasper door zijn skatervrienden in de problemen gebracht wordt.

Daarna gaat het snel: ze gaan samen zwemmen, spelen computerspelletjes en praten - over meisjes, ondermeer.

In kleine toetsen weet de auteur het heel herkenbare maar zo unieke, onherhaalbare proces van geleidelijk opmerken, verlangen naar vriendschap en de ontdekking van de wederkerigheid weer te geven. Op zo'n manier dat je je eigen ervaringen herinnert, maar met een onbevangenheid die je toen misschien nooit hebt gevoeld, omdat het genieten toen verpest werd door de onzekerheid die zich meester van je maakt als je gevoelens je dwingen te erkennen dat je op een jongen valt, eerder dan op een meisje.

Over dit gevecht: de twijfels en vragen in jezelf, de erkenning en de worsteling met de omgeving: daarover gaat dit boek.

Het grootste slagveld blijkt de school te zijn, in de hoedanigheid van een wel erg onverdraagzame directeur. En dan zijn er nog de gevaarlijke etterbakjes!

Maar wat het verhaal zo bijzonder maakt, is dat de aandacht niet alleen naar de strijd gaat, maar in de eerste plaats om de gevoelsbeleving: Jaspers genieten van zijn fascinatie voor Roderik en zijn geluk als hij ontdekt dat Roderik hetzelfde voor hem voelt.

En Jasper staat er gelukkig niet alleen voor: behalve de moedige liefde van Roderik ontdekt hij de onvoorwaardelijke steun van zijn zus, de stimulerende hulp van de 'holebio'-leraar en van een heel volwassen psychologe, die er vooral in slaagt... zijn ouders te overtuigen voor het geluk van hun zoon te kiezen.

Tot het einde blijft het verhaal spannend, en vooral: realistisch. Je leest het in één ruk uit, maar de 208 bladzijden vormen een verrukkelijke beschrijving van elke stap in hun beleving. Geen gemakkelijk avontuur, maar wel één dat de originaliteit heeft te benadrukken dat je gelukkig kan zijn in je liefde voor een jongen. Zoals de biologieleraar zei: "Het is niet erg, homo te zijn - je kiest er trouwens niet voor. Alles wat je kunt doen, is ervoor zorgen dat je een fijn leven leidt." Jaspers en Roderiks avontuur is er één waarin die overtuiging spreekt, dat het een fijn leven kàn zijn. Nog het meest als je ook op het begrip en de steun van je omgeving kan rekenen!

Dat is ook wat dit jeugdboek ook voor 'volwassenen' zo boeiend maakt: ook al is de verdraagzaamheid vaak nog ver te zoeken, de tijden zijn veranderd. De aanvaarding kan niet vroeg genoeg beginnen. Als door dit boek jonge mensen in een steeds vroeger stadium de steun en het begrip kunnen vinden om hun gevoelens voluit te kunnen beleven, staat de weg naar het geluk weer een stukje verder - en vooral eerder - open. Had jij dat niet willen meemaken?

 

Interview

> Kan het wel: zo jong en zo 'volwassen'? Dan bedoel ik voornamelijk de formulering van Jaspers gedachten...

JV: "Kinderen en jongeren worden steeds vroeger geconfronteerd met hun seksuele geaardheid. Kinderen van 11 of zelfs 10 jaar die 'uit de kast' komen, zijn geen uitzondering meer. Dat komt niet alleen doordat er veel meer en makkelijker informatie over homoseksualiteit te vinden is, maar ook doordat de biologische puberteit nu vroeger begint dan pakweg twintig jaar geleden."

"Het is mij ook opgevallen dat het grootste deel van de jeugdboeken rond homoseksualiteit steeds over tieners gaat van 14 of 15 jaar. En als je als twaalfjarige holebi zo'n boek leest, ga je al snel denken dat het abnormaal is om zo'n dingen nu al te voelen. Bovendien heeft een vijftienjarige een heel ander wereldbeeld dan een twaalfjarige, die nog met een voet in zijn kindertijd staat, waardoor de jongere zich niet echt kan identificeren met het hoofdpersonage. Twaalfjarigen zitten pal op de grens tussen kindertijd en volwassenheid. Sommige twaalfjarigen zijn geestelijk nog kinderen, terwijl andere al meer op een volwassen manier redeneren. Niet toevallig zijn dat vaak kinderen die veel lezen."

"Uiteraard denken de meeste volwassenen dat twaalf te jong is om al (homo)seksuele gevoelens te hebben. Zoiets past niet in het heersende maatschappelijke beeld van 'het onschuldige kind'. Als kinderen verliefd zijn, wordt er door volwassenen wat vertederd om gelachen en wordt er gewag gemaakt van 'kalverliefde', terwijl het voor de kinderen zelf bittere ernst is. Dat kinderen ook seksuele gevoelens hebben is een van de laatste hardnekkige taboes en volwassenen reageren met afgrijzen als uit een studie nog maar eens blijkt dat jongeren steeds vroeger aan seks beginnen. Jongeren krijgen van alle kanten tegenstrijdige signalen: ze worden krampachtig afgeschermd van alles wat met normale seksualiteit te maken heeft, maar aan de andere kant krijgen ze via televisie, reclame en internet een vertekend beeld van seksualiteit. Dit is geen gezonde situatie en ik pleit dan ook voor een heel open en doorgedreven seksuele opvoeding op school en niet dat ene uurtje in de biologieles, waar je wel leert waar de clitoris ligt, maar niet wat je ermee kunt doen."

> Wat heeft je gedreven bij het schrijven van dit boek? Zit er een verhaal achter "Jaspers vlinders"?

JV: "Het is niet autobiografisch, nee. Niettemin is dit wel mijn meest persoonlijke boek tot nu toe. Er zitten zeker een aantal dingen in die me ook in mijn jeugd zijn overkomen en in Jaspers personage zit ontzettend veel van mezelf."

"Eigenlijk heb ik er lang aan getwijfeld om Jaspers vlinders te schrijven. Het verhaal is al van in 1999 in de maak, maar ik wist niet zeker of er wel iemand zat te wachten op zo'n boek. Maar tijdens mijn research ben ik schrijnende verhalen tegengekomen van kinderen die op het punt hebben gestaan om zich van kant te maken en dit heeft me gesterkt in mijn overtuiging dat Jaspers vlinders een boek was dat nu eenmaal moest geschreven worden. Nu weet ik dat er wel degelijk vraag is naar zo'n boek en verschillende mensen hebben al geopperd dat het uitstekend materiaal is om het thema homoseksualiteit op school te benaderen."

> Als ik terugblik, lijkt het me dat het in grote(re) mate over discriminatie, acceptatie door je omgeving gaat, dan over de acceptatie van je gevoelens?

JV: "Het hoofdthema van Jaspers vlinders is uiteraard: jezelf zijn. Maar het gaat ook over pesten, (on)verdraagzaamheid, allochtone homo's, religieus fundamentalisme... en uiteraard over liefde."

"Belangrijk in het verhaal is erover kunnen pràten; de mogelijkheid hebben om je hart te kunnen luchten, om raad te kunnen vragen, begrip en troost te krijgen. Iets dat ontzettend veel holebi-jongeren (hebben) moeten missen. Niets is zo erg als met een groot geheim opgescheept zitten en het aan niemand kwijt kunnen. Daarom was het ook logisch dat het boek een optimistisch einde kreeg. Het is een boodschap over hoe mooi liefde kan zijn als je haar vrij mag beleven, of het nu tussen twee jongens is, twee meisjes of tussen een jongen en een meisje."

> Het positieve einde lijkt mij uitzonderlijk: in (te)veel holebi-boeken loopt het slecht af.

JV: "Iemand schreef op zijn weblog naar aanleiding van de boekvoorstelling: eindelijk eens een boek waarin op het einde niemand sterft of voorgoed vertrekt. Dat is me inderdaad ook opgevallen dat veel boeken over homoseksuele liefde slecht aflopen. Waarom, dat is ook mij een raadsel. Dat zul je aan de respectievelijke auteurs moeten vragen."

Thierry Stockmans
Het Roze Huis
September 2006

Download als PDF bestand

Pluizuit

Jasper kent niemand als hij de eerste dag naar de middelbare school gaat. Hij zoekt toenadering bij enkele skaters die hem onmiddellijk in hun groepje opnemen. Hij wil er graag bij horen maar als één van hen hem iets wil laten stelen en hij gepakt wordt, wil hij niets meer met hen te maken hebben. Daardoor komt hij in contact met Roderik, een jongen die al op de eerste dag indruk op hem maakte. Er groeit een vriendschap tussen hen die na een poosje heel bijzonder wordt. Jasper ontdekt dat hij verliefd is op Roderik. Hij probeert eerst nog om gewoon op een meisje verliefd te worden, maar het lukt hem niet. Zijn gevoelens voor Roderik zijn te groot. Tot zijn grote vreugde voelt Roderik hetzelfde voor hem. Hij is dolgelukkig maar ontdekt dan dat hij voor dat geluk hard zal moeten vechten, thuis en op school.

De eerste verliefdheid is altijd iets speciaals. Als je dan ontdekt dat je als jongen niet op meisjes maar op jongens verliefd wordt, voel je je heel onzeker. De gevoelens van Jasper worden haarfijn in beeld gebracht: zijn onzekerheid, zijn angst, het 'oef' gevoel als duidelijk wordt dat er niets mis met hem is, zijn geluk en zijn doorzettingsvermogen. Zijn zoektocht biedt je een kijkje in het leven van een zoekende puber. Het onbegrip van zijn vader staat haaks tegenover het medeleven van de nieuwe leraar biologie, die zelf homo is. Wat vooral opvalt in het verhaal is het belang van praten en steun krijgen: Jasper praat over zijn 'probleem' met zijn leraar die hem op de juiste weg kan zetten door te vertellen over zijn eigen ervaringen en hem wat informatie door te spelen. Ook de steun van zijn zus is erg belangrijk. De liefde tussen de twee jongens is nog jong, maar de ervaringen die Jasper nu opdoet draagt hij zijn hele leven mee. Hij leert zelfs al omgaan met de negatieve reacties. Dit boek is een mooie en realistische zoektocht naar volwassen worden. Persoonlijk had ik de personages overtuigender gevonden als ze 15 in plaats van 13 waren, qua gedrag en houding, maar op verliefd zijn staat geen leeftijd. Dit is een overtuigend liefdesverhaal van twee jongens die andere jongens zeker kunnen steunen tijdens hun eigen zoektocht naar zichzelf.

Mik Ghys
03/05/2006
www.pluizuit.be

Gaykrant

Schoolplaat van coming out

De Belgische schrijver Johan Vandevelde laat de vlinders in de buik van Jasper Blommaert volop dansen. Deze laatste ontmoet op de middelbare school een zekere Roderik, voor wie hij al snel een bijzondere vriendschap ontwikkelt. Die belangstelling blijkt - een voorwaarde voor feel good-vervolg - geheel wederzijds. Maar een verwarrende strijd met z'n homoseksualiteit en z'n omgeving natuurlijk, dient eerst nog gevoerd. Het is een verhaal vol stereotiepe motieven, zoals daar zijn de - uit onbegrip voortkomende - tirannieke vader, de moeder bij wie schaamte en medeleven op de voorgrond strijden, de ondersteunende zus, reactionaire rector en de zorgvuldige met tips strooiende ook-zo biologieleraar. Ook het psychologische consult en het begrip uit de hoek waar je het 'niet verwacht' (de allochtone moslim) komen langs. Zelfs het bloedige conflict wordt niet gemeden.

Het lijkt erop dat de auteur met een vlindernet alle mogelijke coming out-problematiek heeft trachten te vangen. Het heeft iets karikaturaals, deze opsomming. Maar dat alles stand houdt, komt door Vandeveldes schrijfkwaliteiten. Consequent hangt hij zijn vertelling van integriteit versus maatschappelijke gecorrumpeerdheid op aan de ontluikende liefde van de jongens. De juveniele adem stoomt van de pagina's. 'Dit was een échte liefdeskus en beide jongens wisten het maar al te goed. Nu zou het komen, nu moest er wel iets gezegd worden'. Dat zijn spannende formuleringen.

Kleine missers zijn er wat betreft de beeldspraak. Hedendaagse jongeren, al of niet gevoelige, vergelijken nooit elkaars ogenkleur met die van de Middellandse Zee. Aan de andere kant brengt een omschrijving als 'een dampende dancing' veel Vlaamse charme in.

Men beweert soms dat de befaamde Arendsoog-reeks veel katholieke jongeren in de jaren vijftig door de moeilijke periode heeft geholpen. Het zou best kunnen dat dit boek voor een aantal jonge worstelende holebi's eenzelfde ondersteunend karakter heeft. Het over the top melodramatische slot - aandoenlijk puberaal gekoketteer met een aanzet tot homoheroïsche suicide - doet daar niets aan af.

Een verdienstelijk boek.

Dirk Rodenburg

Download als PDF bestand

Dito

Duidelijk is dat het boek is bedoeld om jongeren die homo zijn te helpen in de zelfacceptatie, en dat andere jongeren het boek kunnen lezen om iets over homoseksualiteit te weten te komen.

Remco van Schellen
Dito - nr. 5 (Mei 2007)

Lees de hele recensie...

Boek en Jeugd Gids

Jasper gaat voor het eerst naar de middelbare school, waar hij het moeilijk heeft. Hij doet zijn best erbij te horen en zich niet te laten intimideren door oudere schoolgenoten. Hij krijgt het nog zwaarder als hij beseft dat hij niet op meisjes valt. Met klasgenoot Roderick bouwt hij een goede vriendschap op, die uitgroeit tot verliefdheid. Na een korte periode van onzekerheid, blijkt ook Roderick verliefd te zijn op hem. Dat ontgaat de rest van de school niet, en vooral de gevoelige Jasper is mikpunt van pesterijen.

Het verhaal wordt geplaatst in een eigentijdse setting, wat soms wat geforceerd aandoet. Toch zullen lezers (misschien vooral jongens) zich herkennen in Jaspers gevoelens, die zorgvuldig en met empathie worden uitgewerkt. Een tweede verhaallijn wordt gevormd door de thuissituatie van Roderick, die door zijn broer gechanteerd wordt vanwege zijn homoseksualiteit en gedwongen wordt tot diefstal. Het verhaal is expliciet, ook in de beschrijvingen van de eerste seksuele gevoelens van Jasper en de intimiteiten tussen de jongens. Toch weet de auteur de juiste balans te houden, en is het juist de openheid en zorgvuldigheid waardoor het verhaal voor jongeren die worstelen met hun seksuele geaardheid tot steun kan zijn. Voor 13 jaar en ouder.

www.boekenjeugdgids.nl
Oktober 2007


Boekenboekenboeken Weblog - eindejaarslijstje

In de categorie: meteen maar "van de sokken geblazen". Heerlijk - langzaam opbouwend naar wat komen gaat - boek. Drie delen, die bij deze ook echt drie delen vormen, waarbij de lezer duidelijk wordt gemaakt dat de twee jongens in dit boek samen groeien: naar elkaar toe. Wat is dat trouwens met achterflappen, die melden dat "er tussen twee jongens een heel bijzondere vriendschap" groeit? Terwijl ze heel gewoon smoorverliefd op elkaar zijn? Gepest is niet van de lucht, en dit zou een heel donker boek kunnen zijn. Maar: Roderik en Jasper zijn er altijd voor elkaar. Natuurlijk zijn er twijfels over hoe en wat, maar het hele mooie is dat het wederzijdse liefde is, zonder moraliserend gedoe over wat wel en wat niet. Heerlijk! Minpuntje (van een muggenzifterijerig niveau...): waarom heeft de jongen op de cover kort haar? Zowel Jasper als Roderik hebben lang haar, naar wat ik in het boek las...


Boekenboekenboeken Weblog - Recensie

Jasper is 12 en gaat na de zomervakantie naar het Sint-Franciscuscollege - "De Grote School". Al bij de eerste dag op school heeft hij een groepje vrienden, maar ook al twee vijanden. En er is Roderik: een grote bek die een jaar ouder is dan Jasper.

Dit boek gaat een erg klassiek schoolverhaal vormen, maar schijn bedriegt. Wanneer we zouden gaan prutsen met achterflappen, zou de achterflap van "Duet met valse noten" perfect bij "Jaspers vlinders" passen, maar dan zonder de valse noten. "Op een dag gebeurt wat dagelijks 1000 keer gebeurt en toch uniek blijft: Voor Liselot wordt Lander meer dan zomaar iemand uit de klas" (...), is wat "Duet vertelt. Dit kan perfect op de flap van "Jaspers vlinders", met Roderik en Jasper in de plaats van Liselot en Lander uit "Duet met valse noten". Want dit is precies wat gebeurt. Dat is het vreemde met achterflappen wanneer men het heeft over een holebiboek: (en bij benadering: bij heel veel achterflappen, ook wanneer het niet om een holebiboek gaat) "Beetje bij beetje ontstaat er tussen beide jongens een heel bijzondere vriendschap", meldt "Jaspers" achterflap. Terwijl hun liefde toch overduidelijk aanwezig wordt in het boek. Zij het inderdaad lekker "beetje bij beetje". Er wordt heel duidelijk "naar iets toe" gewerkt. In deel 1 leren we Jasper kennen die wil leren skaten met zijn nieuwe vrienden, maar die daar achteraf toch wel van af zal zien, nadat hij merkt dat iemand uit het groepje hem wil laten opdraaien voor een diefstal (p.42). Hierbij wordt ook duidelijk dat Jasper een hoofdpersonage uit het boek is: hij komt meer uit de verf dan dat zijn klasgenoten / skatemakkers dat doen. (p.48-49: "Hou je bek, Messy!" riep Nico. "Jazz is geen verrader!" Ze keken alledrie naar Jasper voor bevestiging. "Nee, ik ben geen verrader", zei hij bits. "En mijn naam is Jasper. Jazz is muziek.") Vandevelde geeft Jasper van bij het begin meer body dan de rest van zijn personages, zonder Roderik al op de voorgrond te laten komen. Niets komt geforceerd tot stand om toch maar een holebi-boek te worden. Wat de lezer wel opmerkt, is de twijfel bij Jasper: ben ik wel normaal? Waarom voel ik wat ik voel voor Roderik, en waarom heb ik die gevoelens niet wanneer ik met een meisje (naar de film) ga? Wat me wel opviel is het wel erg goor worden wanneer Peggy Jasper (die hem overigens wél ziet zitten) zoent tijdens hun afspraakje: (...) "Ze deed haar mond open en haar tong wriemelde zijn mond binnen. Haar beugel schuurde tegen zijn lippen. Hij proefde haar lippenstift en... was dat een stukje sla tussen haar beugel? Hij kon de hamburgersaus proeven in haar spuug, dat met beken zijn mond leek binnen te stromen. Hij zou wel gek zijn om het door te slikken (...)" Diet hoefde wat mij betreft niet zo expliciet.

Dit boek zit perfect in elkaar: We leren Jasper kennen en we merken op dat het een jongen is met karakter, een eerlijk iemand. Zijn "vijanden", die hij al van bij de eerste dag op school heeft, omdat hij het heeft gedurfd om zijn mond open te trekken tegenover hen - Sam Bultheel en Steve Willems, twee vijftienjarigen die al voor de derde keer in het tweede zitten - zijn geen katjes om zonder handschoenen aan te pakken, en behalve dat de halve school bang voor hen is (en je zou voor minder) komen zij niet als personage aan bod. Wel roken ze wiet in de toiletten, en dat komt later in het boek nog aan bod wanneer Jasper en Roderik samenkomen. Patrick Messelis "Messy" zal wanneer uitkomt dat hij de diefstal in Jaspers schoenen wilde schuiven, deel gaan uitmaken van het vriendengroepje "Willems en Bultheel".

Hier en daar komt "Jaspers vlinders" misschien wat belerend over, (wanneer Jasper zijn zus vraagt om niet aan hun ouders te vertellen dat hij homo is, is haar antwoord en mimiek "Ze gaf hem een bestraffende blik: 'Dat zul je zelf wel doen als je er klaar voor bent'") maar je merkt toch vooral dat er helemaal niks mis is met iemand die homo, lesbisch of bi is. Ook de leraar biologie krijgt een belerend trekje mee: Jasper (en met hem de hele klas, wanneer Frank Deweerdt voor het eerst lesgeeft aan zijn klas, en er "goore nigt" op het bord gekalkt staat) komt te weten dat hij homo is, en vraagt hem om raad. Maar Deweerdt kan hem geen antwoord geven op de vraag of Jasper homo is of niet: "dat moet je zelf doen". Al is het voor zoekende jongeren volkomen normaal dat ze zich dit afvragen bij iemand die ze vertrouwen, blijkt uit het boek. Dat Frank Deweerdt samenwoont met Paul is hier niet vreemd aan. Hij is het ook die Jasper een informatieboekje rond holebiseksualiteit meegeeft.

Het boek draait tot het eind van deel II helemaal rond de school en het langzaam openbloeien van iets wat liefde zou kunnen genoemd worden, liefde tussen Jasper en Roderik, waarna in deel III alle mooie registers van die liefde worden opengetrokken. Jasper en Roderik zijn er altijd voor elkaar, zonder dat het klef wordt - ook al in deel I en II van het boek. Ook als het moeilijk wordt, wanneer uitkomt dat Roderik autoradio's jat, omdat zijn broer achter zijn geaardheid is gekomen. Dat is het geweldig positieve aan dit boek. Het boek is qua verhaal en setting helemaal af, op een paar schoonheidsfoutjes na - en populaire dingen in een boek willen stoppen (het gebruik van "cool" steekt me normaliter tegen - Limp Bizkit door een ipod laten schallen, 50 cent op een ringmap - dit hoefde niet). De schoonheidsfoutjes vallen me helaas wel vaker op bij veel jeugdboeken, waarvan "Sabeltijgers" op p.88 er eenrtje is. Moet het niet gaan om "sabeltandtijgers"? (JV: beide zijn correct!) Of een belangrijke kledingsstuk bij het spelen van Need voor Speed op p.123. Maar ik ben aan het muggenziften: het wordt vlot vergeven door het voor de rest voortreffelijke boek. Het voorplat van dit boek past helaas wel niet zo bij het boek: Noch Jasper, noch Roderik zien er ook maar een beetje uit als de jongen op het voorplat. Jasper heeft zelfs lang haar, en Roderik is blond. Wanneer een fotoshoot voor een boek als dit moeilijk ligt bij jongeren om te gaan poseren, mag je misschien niet kieskeurig zijn, maar toch: werk dan zonder foto? Toch blijft dit een boek waarvan je wakker ligt, of waarvan je nog dagen nadien loopt te glimlachen.

 


drhenkenstein.blogspot.com

Na de zomervakantie gaat de twaalfjarige Jasper naar een andere school: Het Sint Franciscuscollege. Jasper constateert snel dat de school een soort jungle is, hier geldt het recht van de sterkste; om te overleven kun je je maar het beste aansluiten bij een groep. Verder is het erg belangrijk dat je je als leerling een beetje gedeisd houdt, en niet teveel opvalt bij de leraren. Gelukkig vindt Jasper snel aansluiting bij een groepje skaters.

Jaspers klasgenoot Roderik is een eenling die zich met zijn gevatte opmerkingen en zijn gedrag niet geliefd heeft gemaakt bij het docentencorps. Jasper is erg geïnteresseerd in deze jongen, maar zoekt nog geen toenadering. Daar komt verandering in als Jasper dankzij zijn skatevrienden in de problemen komt, en door een paar oudere jongens wordt afgeperst. Jasper en Roderik raken bevriend. Door de vriendschap met Roderik groeit Jaspers zelfvertrouwen, en Roderik vertelt Jasper over zijn oudere broer, die hem slaat als hij dronken is. Jasper merkt dat hij het erg prettig vindt om bij Roderik te zijn. Hij vraagt zich af of hij misschien verliefd is op zijn vriend. Na een teleurstellend bioscoopbezoek met een meisje en praktijklessen in tongzoenen met Roderik weet hij het zeker: hij valt op jongens, hij is homo. Maar wil hij dat wel zijn, en hoe zal zijn omgeving reageren? Jasper besluit zowel zijn oudere zus Lise als een homoseksuele biologiedocent in vertrouwen te nemen en beiden geven hem veel steun. De docent geeft hem een informatieboekje mee, dat door Jasper grondig wordt bestudeerd.

De liefde die Jasper voelt voor Roderik blijkt wederzijds te zijn, en Jasper beleeft de gelukkigste tijd van zijn leven. Daar komt verandering in als er is ingebroken in de auto van een docente. De tassen van de leerlingen moeten worden doorzocht en het informatieboekje wordt gevonden. De docente die het boekje vindt brengt het naar de directeur en deze neemt contact op met Jaspers ouders. Die zijn in alle staten. Jasper mag Roderik niet meer zien, en hij moet naar een psychologe. Of dat nog niet genoeg ellende is, krijgt Jasper ook een aanvaring met Roderik en blijkt iedereen op school op de hoogte te zijn van Jaspers homoseksualiteit. Zowel leerlingen als docenten maken hem het leven nu zuur, en het lukt Jasper niet om contact te krijgen met Roderik.

Als het op school helemaal uit de hand loopt vinden de twee elkaar weer, ze weten dat niets ter wereld hen uit elkaar zal kunnen houden, en er volgt alsnog een happy-end.

Jaspers vlinders is een boeiende jeugdroman. Het boek kan homoseksuele jongeren zeker helpen zichzelf te accepteren, en kan ook in het onderwijs worden gebruikt om het onderwerp homoseksualiteit aan de orde te stellen.

Het is jammer dat de auteur af en toe erg veel moeite doet om dingen uit te leggen, daardoor wordt het boek soms wat belerend. Door de uitgebreide beschrijvingen van het uiterlijk van personen verliest het verhaal soms wat vaart en het boek wordt minder tijdloos door de namen van pogroepen en games. Het personage van directeur Geerts (Darth Vader), vond ik wat over-the-top.

Jasper daarentegen wordt door de schrijver mooi geportretteerd. Het is een levensechte puberjongen: soms vroegwijs, dan weer naïef; de ene keer opstandig, en dan weer gehoorzaam, een jongen die de wereld soms heel zwart-wit ziet, maar altijd een groot rechtvaardigheidsgevoel heeft. Kortom, een jongen om van te houden. Ik ben benieuwd hoe het verder met hem gaat. Komt er nog een vervolg, meneer Vandevelde?

drhenkenstein.blogspot.com
6 augustus 2010


Ontwerp: Johan Vandevelde - Scripting: Pieter De Plukker   © 2002-2017